Działalność odpłatna i działalność nieodpłatna

Co to jest działalność nieodpłatna ?

Działalnością nieodpłatną pożytku publicznego, w rozumieniu art. 7 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, jest świadczenie usług, za które organizacja pozarządowa lub podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 nie pobierają wynagrodzenia. Natomiast jeżeli odbiorcy świadczonych usług muszą za nie płacić organizacji pozarządowej, wówczas mamy do czynienia z działalnością odpłatną lub gospodarczą.
Co to jest działalność odpłatna? Czy działalność odpłatna jest zwolniona z VAT ?

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy działalnością odpłatną jest działalność w zakresie wykonywania zadań należących do sfery zadań publicznych, w ramach realizacji celów statutowych przez organizację pozarządową lub podmioty wymienione w art. 3 ust. 3, za którą pobierane jest wynagrodzenie. Jedną z form działalności odpłatnej, wymienioną w ustawie, jest sprzedaż towarów lub usług wytworzonych lub świadczonych przez osoby bezpośrednio korzystające z działalności pożytku publicznego oraz sprzedaż przedmiotów darowizny na cele prowadzenia działalności pożytku publicznego.
Ustawa Przepisy wprowadzające ustawę o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie zmieniająca ustawę z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz.50, z późn. zm.) nie wprowadza zwolnienia od podatku organizacji pozarządowych ani organizacji pożytku publicznego. Nie istnieją również przepisy zwalniające działalność odpłatną pożytku publicznego od podatku od towarów i usług. Tym samym działalność ta, w zakresie czynności będących, zgodnie z art. 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz.50, z późn. zm.), przedmiotem opodatkowania – podlega opodatkowaniu na normalnych zasadach.
Jedyny wyjątek w tym zakresie został wprowadzony art. 11 ustawy przepisy wprowadzające ustawę o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, zgodnie z którym zwolniona od VAT, z pewnymi ograniczeniami, jest sprzedaż towarów dokonywana przez organizacje pożytku publicznego, jeżeli towary te zostały nabyte jako darowizny rzeczowe ze zbiórek publicznych lub za środki pieniężne pozyskane ze zbiórek. Należy przy tym zaznaczyć, że uprawnienie to zostało przyznane jedynie organizacjom pożytku publicznego, czyli nie wszystkim organizacjom pozarządowym, a jedynie tym, które po spełnieniu wymagań ustawowych uzyskają status organizacji pożytku publicznego.
Przepis art. 11 ustawy przepisy wprowadzające, zgodnie z art. 24 tej ustawy, wchodzi w życie od dnia 1 stycznia 2004 r.
Co należy rozumieć pod pojęciem sprzedaży przedmiotów darowizny w art. 8 ust.1 ?

Sprzedaż przedmiotów darowizny polega na zbyciu przedmiotów nabytych przez organizację pozarządową lub inny uprawniony podmiot tytułem darowizny (od darczyńców). Ustawodawca definiując pojęcie działalności odpłatnej pożytku publicznego zalicza do niej, w szczególności sprzedaż przedmiotów darowizny, z tym  że środki otrzymane z tego tytułu powinny być, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy, przeznaczone na cele prowadzenia działalności pożytku publicznego. Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie ani ustawa Przepisy wprowadzające ustawę o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie nie przewiduje zmiany zasad opodatkowania sprzedaży przedmiotów darowizny. Jedynie w odniesieniu do dochodów organizacji pożytku publicznego (z odpłatnej działalności pożytku publicznego) w części przeznaczonej na działalność statutową (z wyłączeniem działalności gospodarczej) przewidywane jest zwolnienie ich z opodatkowania (art. 24 ustawy w zw. z art.9 ustawy Przepisy wprowadzające).
Czy może wystąpić dochód z tytułu prowadzenia działalności odpłatnej i czy podlega on opodatkowaniu na normalnych zasadach ?

Jeśli przychód z tytułu działalności odpłatnej np. sprzedaży usług jest wyższy niż kalkulacyjne koszty jego uzyskania to wówczas pojawia się dochód z tej działalności. Jeśli zostanie on przeznaczony na cele statutowe podmiotu mieszczące się w zakresie określonym w art. 17 ust. 1 pkt. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 z późn. zm.), to będzie on zwolniony z opodatkowania. Natomiast w przypadku przeznaczenia tego dochodu na inny, nie wymieniony w tym przepisie cel społeczny, będzie on, na normalnych zasadach, opodatkowany podatkiem dochodowym od osób prawnych.
Jakie koszty można uznać za bezpośrednie koszty wydania książki w ramach działalności odpłatnej pożytku publicznego ?

Definicję kosztów bezpośrednich oraz elementy, które można do nich zaliczyć określa art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2002 r., Nr 76, poz. 694 z późn. zm.). Zgodnie z jego treścią na koszt wytworzenia produktu składają się koszty pozostające w bezpośrednim związku z danym produktem oraz uzasadniona część kosztów pośrednio związana z wytworzeniem tego produktu.
Do kosztów bezpośrednich zalicza się :

  • wartość zużytych materiałów bezpośrednich,
  • koszty pozyskania i przetworzenia związane bezpośrednio z produkcją,
  • inne koszty poniesione w związku z doprowadzeniem produktu do postaci i miejsca, w jakich się znajduje w dniu wyceny.

Jednocześnie ten sam artykuł enumeratywnie wylicza koszty, które nie mogą być zaliczone do kosztów wytworzenia produktu (zarówno bezpośrednich jak i pośrednich). Są to:

  • koszty będące konsekwencją niewykorzystanych zdolności produkcyjnych i strat produkcyjnych,
  • koszty ogólnego zarządu, które nie są związane z doprowadzaniem produktu do postaci i miejsca, w jakich się znajduje na dzień wyceny,
  • magazynowania wyrobów gotowych i półproduktów, chyba że poniesienie tych kosztów jest niezbędne w procesie produkcji,
  • kosztów sprzedaży produktów.

Czy w związku z wprowadzeniem przepisami ustawy pojęcia działalności odpłatnej, zmienia się sposób prowadzenia księgowości ?

Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie wyodrębnia w ramach działalności statutowej pożytku publicznego działalność nieodpłatną i odpłatną, która, zgodnie z art. 6, nie stanowi działalności gospodarczej. W odniesieniu do prowadzenia działalności odpłatnej i nieodpłatnej pożytku publicznego art. 10 ust. 1 nakłada obowiązek rachunkowego wyodrębnienia tych form działalności w stopniu umożliwiającym określenie przychodów, kosztów i wyników. W pozostałym zakresie, wobec braku odrębnych uregulowań, należy stosować przepisy ogólne.
Czy można prowadzić działalność nieodpłatną i działalność gospodarczą dla tego samego rodzaju działalności ?

Przepis art. 9 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie zabrania odpłatnej działalności pożytku publicznego i działalności gospodarczej w odniesieniu do tego samego przedmiotu.
Tym samym ustawa nie zabrania prowadzenia, w odniesieniu do tego samego przedmiotu, nieodpłatnej działalności pożytku publicznego i działalności gospodarczej oraz nieodpłatnej i odpłatnej działalności pożytku publicznego.

Treść pochodzi ze stron Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej